İşe iade davası açılabilmesi için işyerinde en az 30 işçi ve işçinin en az 6 ay kıdemi bulunmalıdır. Geçerli sebep olmadan yapılan fesihlerde, işçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabuluculuğa başvurmalı; anlaşma olmazsa 2 hafta içinde dava açmalıdır. İzmir iş mahkemeleri, fesih sebebinin açık ve ispatlanabilir olmasını arar; performans düşüklüğü iddialarında objektif ölçütler aranır.
Kıdem tazminatı her tam yıl için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır; giydirilmiş ücrete yol, yemek, prim gibi süreklilik gösteren ödemeler eklenir. İhbar tazminatı ihbar süreleri (2-4-6-8 hafta) üzerinden hesaplanır. Sendikal nedenle fesihte sendikal tazminat, kötü niyetli fesihte kötü niyet tazminatı doğabilir. Zamanaşımı süreleri 5 yıldır; alacak kalemlerinin ayrıştırılması önemlidir.
Fazla mesai ispatında puantaj kayıtları, bordrolar ve giriş-çıkış kayıtları delil niteliğindedir. Bordroda ihtirazi kayıt yoksa ispat yükü ağırlaşır; tanık anlatımları destekleyici kabul edilir. Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrı kalem olarak talep edilmeli; yıllık izinlerde imzalı izin formu yoksa işveren ispat yükü altındadır.
Arabuluculuk 7036 sayılı Kanun ile zorunludur; anlaşmada belirtilen tutar ve ödeme tarihi netleştirilmelidir. Anlaşma sağlanamazsa tutanak ekleriyle birlikte dava açılır. İzmir’de bilirkişi raporlarına süresinde itiraz edilmemesi hesapların kesinleşmesine yol açar; taraflar giydirilmiş ücret ve çalışma süreleri konusunda belge sunmalıdır.
İşe iade kararında işçinin başvurusuna rağmen işe başlatılmaması halinde 4-8 aylık işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti hükmedilir. İşverenin süreleri kaçırmaması gerekir; aksi takdirde icra takibi ve faiz yükü doğar. İşçi açısından ise işe dönme iradesinin açıkça ve süresinde bildirilmesi hayati önem taşır.
Sonuç olarak, iş uyuşmazlıklarında süre yönetimi, delil düzeni ve arabuluculuk aşamasında doğru strateji belirlemek hem işçi hem işveren için kayıpları önler. Bu metin bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki destek alınmalıdır.